Bożogrobcy

        BOŻOGROBCY (Miechowici)

Najprawdopodobniej powstali z bractwa zorganizowanego na wzór kapituły kanoników i nawiązywali do zwyczaju inwestytury rycerskiej w Jerozolimie. Po zdobyciu przez krzyżowców w 1099 r. Jerozolimy, prawdopodobnie Godfryd z Bouillon lub jego następca Baldwin I, powołał do życia spośród uczestników wyprawy krzyżowej wspólnotę złożona z dwóch kategorii członków: rycerzy i duchownych. Celami wspólnoty były: 1. obrona miejsc świętych, 2. działalność charytatywna 3. kultowa. Pierwszy cel realizowała grupa rycerzy zwanych FRATRES CRUCIFERI SEPULCHRI HIEROSOLYMITANIHI. Nosiła białe płaszcze z naszytym czerwonym podwójnym krzyżem. Grupa rycerska straciła rację bytu po upadku Akki w 1291 r., a w 1304 r. wznowiona została jako bractwo, do którego przynależność była wyróżnieniem honorowym dla rycerzy pielgrzymujących do Ziemi Świętej.

Grupa duchownych realizowała drugi i trzeci cel wspólnoty. Tworzyli kapitułę kanoników zwanych CANONICI REGULARES CUSTODES SANCTISSIMI SEPULCHRI HIEROSOLIMITANI. Na czarnych płaszczach nosili naszyte czerwone podwójne krzyże. Z tytułu duszpasterskich posług przy Grobie Chrystusa – najważniejszym sanktuarium Jerozolimy szybko zyskali we wspólnocie priorytet, który wzrastał w miarę wygasania właściwego celu grupy rycerskiej. Utrata właściwego celu i terytorium pierwotnej działalności spowodowała przejściowy kryzys, po którym nastąpił ponowny rozwój. Bulla papieża Jana XXII z 1325 r. wymienia 88 klasztorów bożogrobców. W 1471 r. zakon liczył już ponad 2000 członków. Pod koniec XV wieku posiadał blisko 200 placówek skupionych w kongregacje rozmieszczone w Lombardii, Toskanii, Królestwie Neapolu, Niemczech, Węgrzech, Czechach i Polsce. Bożogrobcy ciszyli się względami panujących, którzy nadawali im hojne uposażenia. Od XIV wieku Bożogrobcy zajmowali się duszpasterstwem parafialnym oraz szpitalnictwem, podlegając zwierzchnictwu patriarchy jerozolimskiego, choć faktycznie kierował nimi przeor generalny rezydujący kolejno w: Jerozolimie, Akkce i Perugii.

W duchowości i działalności duszpasterskiej dominował charakterystyczny dla bożogrobców kult męki Pańskiej i Grobu Chrystusa. Kościoły przyklasztorne budowano przeważnie na wzór bazyliki Grobu Bożego w Jerozolimie i nadawano im jego wezwanie. Przywileje papieskie zapewniały kościołom bożogrobców takie same odpusty jakie uzyskiwali pielgrzymi w Jerozolimie.

Na ziemie polskie pierwsi bożogrobcy, a wśród nich pierwszy prepozyt Marcin Gall, przybyli z Ziemi Świętej w 1163 r. Sprowadził ich Jaksa z Miechowa, który dał im jako uposażenie Miechów (stąd inna nazwa – miechowici). W Miechowie powstał pierwszy konwent i poświęcony ok. 1170 r. kościół pod wezwaniem Grobu Pańskiego. Dzięki licznym darowiznom konwent miechowski szybko stał się jednym z najbogatszych w kraju. W połowie XV wieku należały do niego dwa miasta (Miechów i Skaryszew) oraz 48 wsi, nie licząc bogatego uposażenia placówek filialnych. W 1325 r. bożogrobcy objęli duszpasterstwo w Górznie, które prowadzili do 1830 r. Na początku XIX wieku zakon obumarł, a np. na terenie ziem polskich w 1819 r. władze państw zaborczych dokonały  kasaty zakonu.

W latach 70-tych XX wieku bożogrobcy zostali reaktywowani. Przynależność jest honorowa. Zakon tworzą osoby duchowne i świeckie (kawalerowi i damy). Obowiązujący obecnie statut zatwierdził papież Paweł VI 8 lipca 1977 r. Według aktualnego prawa kanonicznego Zakon Rycerski Grobu Świętego w Jerozolimie jest stowarzyszeniem wiernych: duchownych i świeckich, dążących do doskonałości, rozwoju kultu publicznego oraz popierania nauczania kościelnego i dzieł ewangelizacyjnych zatwierdzanych przez Stolicę Apostolską.

Dnia 25 marca 1996 r. w warszawskiej archikatedrze św. Jana Chrzciciela, Prymas Polski kard. Józef Glemp i Wielki Mistrz Zakonu Rycerskiego w Jerozolimie kard. Carlo Furno przyjęli pierwszych członków do nowo powstającej w Polsce wspólnoty.