Kościół

Kościół parafialny p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego.

W miejscu obecnej świątyni, wcześniej istniały trzy kościoły pod tym samym wezwaniem. Pierwszy, drewniany kościół powstał równocześnie z utworzeniem parafii w 1325 r. i został spalony w 1443 r. Drugi, również drewniany, został spalony przez Szwedów w 1628 r. a trzeci uległ zniszczeniu w 1763 r.  Prace nad obecnym kościołem rozpoczęto w 1765 r. kiedy proboszczem był ks. Antoni Januszewski. Do budowy kościoła wykorzystano materiał z ruin zamku biskupiego. Budowę zakończono w 1812 r., a wieże nadbudowano w połowie XIX w.

Kościół cechują barokowo-klasycystyczne formy. Wzniesiony jest na planie prostokąta, z węższym od korpusu, krótkim prezbiterium, do którego od strony północnej przylega zakrystia. Fasada dwuwieżowa. Kościół kryty jest osobnymi dla każdej części dachami dwuspadowymi.

Wnętrze kościoła jednonawowe, czteroprzęsłowe, nakryte sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi. Organy w oprawie neoklasycystycznej, zbudowane zostały w 1888 r. przez Wilhelma Sauera z Frankfurtu n/Odrą.

W polu środkowym ołtarza głównego znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, z 1. połowy XVII w. w rokokowej ramie z 2. połowy XVIII w. Na zasuwie wczesnobarokowy obraz Ukrzyżowania z 1. połowy XVII w., a w górej kondygnacji wizerunki św. Makarego i miechowity z końca XVIII w. Nad bramkami w rokokowych medalionach obrazy św. Pawła i św. Elżbiety.

Ołtarze boczne to: z lewej rokokowy ołtarz Matki Bożej z Góry Karmel (Szkaplerznej) z 2. połowy XVIII w. i z prawej strony rokokowo-klasycystyczny ołtarz św. Anny z końca XVIII w. W Górznie znany był kult MB Szkaplerznej jeszcze zanim karmelici w 1728 r. założyli Bractwo Szkaplerzne, podobnie rzecz się miała z kultem św. Anny.  Ambona rokokowa z 2. połowy XVIII w. z rzeźbami Chrystusa Salwatora i ewangelistów. W kruchcie znajduje się prawdopodobnie średniowieczna, granitowa kropielnica.

Charakterystyczne podwójny krzyż bożogrobców znajdziemy m.in. w ołtarzu głównym, na zwieńczeniu wież, nad wejściem i na późnobarokowej monstrancji. Bożogrobcy/miechowici prowadzili parafię w latach 1325-1830.

Odpusty: parafialny – Podwyższenia Krzyża Świętego (we wrześniu) i bracki – MB Szkaplerznej (w lipcu).

Więcej: Diecezja Toruńska. Historia i teraźniejszość, t.10. Toruń 1999, Krystyna Moisan-Jabłońska, Górzno, Warszawa 2007, Kościoły Diecezji Toruńskiej, Nasze dziedzictwo, t.3. Pelplin 2016, …